ÇOCUKLARDA BOY UZAMASI


Açıklama: Her anne baba için çocuğunun boyu merak konusudur. İşte bu yüzden yaşıtlarıyla kıyaslar, çoğu zaman da bizzat ölçerek uzamasının normal olup olmadığını anlamaya çalışır.
Kategori: Köşe Yazıları
Eklenme Tarihi: 03 Ocak 2017
Geçerli Tarih: 26 Eylül 2017, 05:06
Site: Dr. Savan Günay - Resmi Web Sitesi
URL: http://www.savangunay.com/haber_detay.asp?haberID=132


ÇOCUĞUNUZUN BOYU NELERDEN ETKİLENİR?


Her anne baba için çocuğunun boyu merak konusudur.
İşte bu yüzden yaşıtlarıyla kıyaslar, çoğu zaman da bizzat ölçerek uzamasının normal olup olmadığını anlamaya çalışır.

Elde ettiği sonuçları değerlendirerek de yetişkinlik döneminde boyunun ne kadar olacağını hesaplarlar. Oysa boy uzamasında asıl etken genetik faktörler. Bunun yanısıra, beslenme, düşük doğum kilosu, geçirilen ağır enfeksiyonlar gibi pek çok etken de etkileyici sayılıyor. Uzmanlar çocuklarda boy uzamasının doğumdan ergenliğe kadar her yıl en az 5 cm olması gerektiğini belirtiyorlar. Çocuklarda Boy Kısalığının Nedenleri

-Anne babanın boylarının kısa oluşu (genetik)

-Annenin düşük gebelik kilosu

-Bebeğin düşük doğum kilosu

-Anne sütünden mahrum kalma

-Dengesiz ve yetersiz beslenme

-Geçirilen ağır enfeksiyon ve hastalıklar

-Sevgisiz bir ortamda yaşamak

-Ağır işlerde çalışmak zorunda kalmak

-Futbol, barfiks, halter gibi sporlarla uğraşmak

-Büyüme hormonu eksikliği

-Ergenliğe erken girme

Çocuğunuzun Boyunun Daha Uzun Olması İçin

-Hamilelikte gerekli protein, vitamin ve mineralleri mutlaka alın.

-Onu en az 6 ay emzirin.

-Her gün 750 ml  süt içirin.

-Gelişme döneminde yeterli ve dengeli beslenmesini sağlayın.

-Basketbol, voleybol ve yüzme gibi sporlara yönlendirin.

-Ne çok kilolu ne çok zayıf; ideal kiloda olmasını sağlayın.

-Sevginizi hissetmesinin onun büyümesini olumlu yönde etkilediğini unutmayın.







Çocuklar yılda kaç cm uzarlar?

Çocukların büyüme hızları yaşlarına göre değişmektedir.
Yeni doğan bir bebeğin boyu ortalama 50 cm’dir
Bebekler ilk yılda 25 cm, ikinci yılda 10 cm uzarlar.
Daha sonra yıllık büyüme hızı giderek azalır.
Çocuklar 3-4 yaş arasında yılda 7 cm,
5-6 yaş arasında yılda 6 cm,
6 yaştan ergenlik dönemine kadar yılda 5 cm uzarlar.
Ergenlik döneminde ise “büyüme patlaması” olur ve bu dönem boyunca
kızlar ortalama 15 cm, erkekler 20 cm uzarlar.
Ergenlik dönemi bitiminde boy uzaması durur.

Çocuğunuzun Boyu Ne Kadar Uzayacak?
Herşeyin bir hesabı var. Eh, çocuğunuzun da boyunu tahmin etmek için uzmanların başvurduğu formüller var. İşte size kız ya da erkek çocuğunuzun boyunu ortalama olarak tahmin etmenize yarayacak bir formül.... Ancak çıkan sonucun mutlak olmadığını aklınızdan çıkarmayın.

Kızlar İçin
Kız çocuğun boyu= Annenin boyu + Babanın boyu - 6.5
2
Erkek çocuğun boyu= Annenin boyu + Babanın boyu + 6.5
2

Çocuğunuz Kaç Yaşında Boy Gelişiminin Ne Kadarını Tamamlar?
Yaş Erkek Kız
Doğumla birlikte yüzde 28.6 yüzde 30.9
3 aylık yüzde 33.9 yüzde 36.0

6 aylık yüzde 37.7 yüzde 39.8

9 aylık yüzde 40.1 yüzde 42.2

12 aylık yüzde 42.6 yüzde 44.7

18 aylık yüzde 45.6 yüzde 48.8

2 yaşında yüzde 49.5 yüzde 52.8

2.5 yaşında yüzde 51.6 yüzde 54.8

3 yaşında yüzde 53.8 yüzde 57.0

4 yaşında yüzde 58.0 yüzde 61.8

5 yaşında yüzde 61.8 yüzde 66.2

6 yaşında yüzde 65.2 yüzde 70.3

7 yaşında yüzde 69.0 yüzde 74.0
8 yaşında yüzde 72.0 yüzde 77.5

9 yaşında yüzde 75.0 yüzde 80.7

10 yaşında yüzde 78.0 yüzde 84.4

11 yaşında yüzde 81.1 yüzde 88.4

12 yaşında yüzde 84.2 yüzde 92.9

13 yaşında yüzde 87.3 yüzde 96.5

14 yaşında yüzde 91.5 yüzde 98.3

15yaşında yüzde 96.1 yüzde 99.1

16 yaşında yüzde 98.3 yüzde 99.6

17yaşında yüzde 99.3 yüzde 100.0

18 yaşında yüzde 99.8 yüzde 100.0

Anne babalar genelde çocuklarının boy ve kilo eğrilerini titizlikle inceleyerek bir takım belirtileri saptamaya çalışırlar. Bu eğrilerde en ufak bir farklılık doğması kimi zaman onları büyük endişelere sürükler. Oysa ebeveynlerin korkularının aksine çocuklar kendileri için normal olan bir düzende büyümelerini sürdürürler.



Bebeklik döneminde boy

Bir bebeğin gelecekteki boyunun ne olacağı büyük ölçüde döllenme anında belirleniyor. Daha anne karnındayken uygun koşullara sahip olan, doğum sonrasında ise sevgiden ve gıdadan yoksun bırakılmayan bebeklerin çoğu eninde sonunda genetik potansiyellerini gerçekleştiriyorlar.

Genellikle hayatlarının ilk üç yılında büyüme hızlarında ve boylarında önemli bir sapma yaşanmıyor. Bu dönemdeki boy uzunlukları ebeveynlerinin boylarıyla ilgili. Örneğin; ufak tefek ebeveynden olan iri bir bebeğin büyüme hızı genellikle ikinci yılın sonunda azalmaya başlıyor. Bundan sonraki süreçte ise kendi genetik potansiyeli doğrultusunda devam ediyor.Ya da tersine, iri anne babası olan sağlıklı prematüre bir bebeğin büyüme hızının özellikle ilk altı ay içinde çok hızlı bir artış göstermesi normal sayılıyor.

İlk üç yıl boyunca büyüme sıçramalar halinde gerçekleştiği için büyümenin çok az ya da çok fazla olduğunu gösteren tek bir ölçüm önemli olmayabilir. Yine de bir uyarı olarak dikkate almakta fayda var. Fakat, üç yaşından sonra görülen büyüme hızındaki sapmalar anormal sayılıp, incelemeyi gerektirebiliyor.

Üç yaşından sonra en az 6 aylık periyotlarla aynı yerde ve kişi tarafından boy ölçümlerinin yapılması büyük önem taşıyor. Büyüme hızında veya boy eğrilerinde sapma varsa ileri tetkik ve araştırmaların, çocuk endokrinoloji uzmanınca değerlendirilmesi gerekiyor.

Bu aşamada büyüme grafiğini inceleyen uzman anne ve babanın ölçülerini (boy ve kilo) çocuğun beslenme durumunu ve genel sağlık durumunu da dikkate alarak bebeğin hangi noktada normalden ayrıldığını saptamaya çalışıyor. Daha kapsamlı bir inceleme gerekip gerekmediği konusunda aileye yol gösteriyor.



Boyu etkileyen faktörler

Normal boy uzaması genetik, beslenme ve hormonların uygun etkileşimi sonucu gerçekleşiyor.

Genetik: Anne ve babadan geçen genler büyümenin ana kalıbını (çocuğun boyu ne kadar olabilir? Ergenlik dönemine ne zaman girer gibi) veriyor. Genel olarak kız çocuklarının boyu annelerin boyu kadar, erkek çocukların boyu babalarının boyu kadar oluyor. Bir başka açıdan çocuğun boyunu anne ve babasının boylarının ortalaması belirliyor. (Yapılan araştırmalar erkek çocukların bu ortalamanın biraz üstünde, kız çocuklarının da biraz altında kaldıklarını gösteriyor.)

Çocuğun nihai boy uzunluğu ise ancak bu genetik çerçevede maksimum düzeye ulaşabiliyor. Yani çok kısa boylu anne babaların çocukları genel olarak çok uzun boylu olmuyorlar. En uygun koşullar sağlansa bile ancak olması gerekenden biraz daha uzun olabiliyorlar. Ancak bu genel eğilimin dışında; eğer anne ya da babası kısa olmasına rağmen uzun boy geni taşıyorlarsa çocuğun uzun boylu olma ihtimali ortaya çıkıyor. Ya da bazen gerekli koşullar sağlanmadığından (yetersiz beslenme, sağlıklı bir çevrede yaşamama, büyüme döneminde ağır işlerde çalışma, ağır bir hastalık geçirme vs..) çocuk genetik çerçevedeki ortalama boy uzunluğuna dahi ulaşamayabiliyor.

Beslenme:Büyümeyi sağlayan ikinci faktör beslenme. Beslenme özellikle ilk iki yaşta olmak üzere bütün yaşlarda büyümeyi etkiyor. Anne karnından başlayarak iyi beslenen bir çocuk ideal kilosunu da koruduğu takdirde boy uzunluğunda avantaj yakalıyor. Çünkü aşırı kilolu ya da çok zayıf olma hormonları olumsuz etkilediğinden boy uzamasını engelleyebiliyor.Yetersiz beslenmenin en önemli bulgusu ise boy kısalığı.

Hormonlar:Büyümeyi sağlayan üçüncü faktör hormonlar. Hormonlar içinde özellikle büyüme hormonu önemli. Bunun yanında tiroid hormonu, cinsel hormonlar ve kortizol de büyüme üzerine önemli etkilere sahip hormonlar arasında yer alıyorlar.



Boy kısalığı
Büyüme hızının 2-3 yaşta yılda 8 santimetreden kısa olması, 3-4 yaşta yılda 7 santimetreden kısa olması, 4-9 yaş arasında yılda 5 santimetreden az olması, anne baba boyuna göre çocuğun beklenen boyunun kısa olması "boy kısalığı" olarak tanımlanıyor.

Boy uzamasının aniden durması ise çocuğun sağlığı ile ilgili önemli sorunların göstergesi olabiliyor. İşte bu durumda bir uzmanın ve anne babanın dikkatli davranmaları gerekiyor.

Boy uzamasında yavaşlama iki durumda gerçekleşiyor.

İyi beslenen kilosu normal veya normalin üstündeki çocuklarda büyümenin yavaşlaması:Bu çocukların genellikle hormonal bozuklukları oluyor. Bu çocuklarda hormonal tetkiklerin yapılması gerekiyor.

Zayıf çocukta büyüme hızının yavaşlaması: Kilosu yaşına göre düşük olan çocukta boyun da kısa olması bazı hastalıklardan kaynaklanabiliyor . Örneğin:
uzun süreli ishal, böbrek hastalıkları, beslenme bozuklukları, sindirim sistemi hastalıkları, diğer sistemik hastalıklar




Büyüme hormonunun önemi

Çocuğun boy artışındaki durumun anne baba tarafından dikkate izlenmesi büyük önem taşıyor. Dikkate alınmadığı durumlarda çocuğun normal boya ulaşması konusunda yapılabilecekler için zaman kaybediliyor. Öncelikle durumun büyüme hormonu eksikliğinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını anlamak için hormon testlerinin yapılması gerekiyor. Büyüme hormonu eksikliğine bağlı olarak çocuğun boyundaki uzamanın durması ne kadar erken fark edilirse, çocuğun da hormon tedavisiyle gerçek boy potansiyeline ulaşması o kadar mümkün olabiliyor.

Büyüme hormonu çocuklara doğrudan enjeksiyon yolu ile veriliyor. Çocukların kendilerinin de kolayca ve acı duymadan uygulayabildikleri bu yöntem hastaların yaşam kalitesi açısından da önemli gelişmeler sağlıyor.

Kız çocuklarında daha önemli

Özellikle kız çocuklarının büyük bölümünün ilk adetleri ile birlikte boylarındaki uzamanın yavaşlaması ve kemiklerinin büyümeye kapalı hale gelmesi nedeniyle, olası bir sorunun erken yaşta tespit edilmesi gerekiyor. Örneğin, yaşıtları arasında normal hızda boyu uzamakta olan bir kız çocuğunun daha sonra sınıfının en kısa boyluları arasına girmesi, bir yıl boyunca büyümeyen ayak numarası, değişmeyen elbise bedeni ve kısalmayan pantolon boyları anne babaların büyüme hormonu eksikliğinden şüphelenmeleri için yeterli belirtiler olarak görülmeli... Konu ile ilgili bir uzmana başvurulması ise atılacak ilk adım.... Çünkü gerekli testler yapıldıktan sonra büyüme geriliği ortaya çıkarsa ve çocuğun kemik yaşı da elveriyorsa hemen ilaç tedavisine başlanabiliyor.